8 trả lời cho chủ đề này

[⌠MTT⌡ Kinkalion]

Việt Nam có một nền văn hóa rất đa dạng, phong phú. Mỗi vùng, miền trên lại có những bản sắc văn hóa riêng, trong đó tiếng địa phương (phương ngữ) là 1 trong những nét tinh hoa quý báu cần đc bảo tồn trên cơ sở "giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt". Trong đó có tiếng Nghệ An và Hà Tĩnh

Nhằm khắc phục tình trạng mình nói mà các bạn ngoài Bắc nghe ko hiểu gì , đồng thời đáp ứng nhu cầu học tiếng Nghệ An - Hà Tĩnh ngày càng cao của 1 số anh chị em ngoài Bắc (muốn làm dâu rể miền trung mà ) mà có giáo trình này ra đời

I. Khái quát:

Tiếng Nghê Tĩnh ( gồm Nghệ An và Hà Tĩnh ) về cơ bản là giống với các tỉnh miền Trung (từ Nghệ An đến Thừa Thiên Huế), các từ cơ bản là "mô, tê, răng, rứa".Đặc biệt, từ "nỏ" (nghĩa là ko) trong tiếng Nghệ Tĩnh là từ tiếng Việt duy nhất được người Anh vay mượn, nhưng mà chưa thấy trả. Nó lấy luôn thành từ “No” mà chúng ta đc học ngày nay. Cũng chưa thấy ai đi đòi tiền bản quyền cả Chuyện kể rằng vào thế kỷ XVI, 1 một nhà thám hiểm người Anh tên là Francis Drake trong chuyến hành trình vòng quanh thế giới của mình đã cập cảng Vụng Áng . Tiếp xúc với người dân nơi đây, ông ta thấy tiếng Nghệ Tịnh rất nghe hay và dễ thương quá đi , thế là đòi học cho bằng đc. Sau 1 thời gian dùi mài kinh sử, ông đã đọc thông viết thạo tiếng Nghệ Tĩnh, thi INLTS (International Nghệ Tĩnh Language Testing System) được 9.0, thi TONIC (Test of Nghệ Tĩnh for International Communication) được 990 điểm. Hí ha hí hửng ông ta bắt xe ôm ra Cửa Lò để lên tàu quay trở về nước Anh với tham vọng truyền bá tiếng miền trung cho toàn dân (dân ngu khu đen), lúc đó đang trong tình trạng ngu muội. Nhưng tiếc thay trên đường trở về ông ta ăn nhầm phải cá nóc, ko chết nhưng bị mất trí nhớ. Vì vậy ông ta quên hết sạch toàn bộ từ tiếng Nghệ Tịnh đã đc học, chỉ nhớ mỗi từ "nỏ", mà lại đọc chệch thành "nâu". Từ "no" trong English đc ra đời từ đó Giá như Francis Drake ko bị mất trí nhớ do sự cố ngộ độc cá nóc, thì chắc là tiếng Nghệ Tịnh (tiếng Việt) sẽ là ngôn ngữ phổ thông toàn cầu. Chúng ta bây giờ cũng chẳng cần phải học tiếng Anh làm gì cho mệt

Cũng theo một số tài liệu khác được cung cấp bởi giáo sư " Cù Trọng Xoay" của Đại Học Bôn Ba, ngày xưa cũng nhà nghiên cứu Nhật Bản bà Maria Ozawa và tiến sĩ hói đầu Zinédine Zidance cùng nhau đi tìm nguồn gốc tiếng Nhật và Tiếng Pháp ,đi khắp tất cả các nước trên thế giới , qua đến Cầu Bừa ( nay là đổi tên là Cầu Cày - Thạch Hà) thì tiến sĩ Zidance đã một người con gái đang gặt lúa dưới đồng, rất bồ kết cô gái tiến sĩ liền tiến tới làm quen do chưa có ngôn ngữ chính thức nên tiến sĩ buột miệng " Cô đưa Mông tôi xoa " Cô gái cho tiến sĩ một tát và chửi luôn " Mông tôi tôi xoa, mông enh, enh xoa, nỏ dc xoa mông tôi " khắc cốt ghi tâm sau này tiến sĩ đã phát triển nên Tiếng Pháp có cách đọc rất lãng mạn như chúng ta thường dc nghe ngày nay, sau đó ngài Zidance cùng bà Maria Ozawa bắt tàu ở ga Yên Trung (Hà Tĩnh) để về nước thì , trong lúc mua vé có một cụ già hướng vào bà Ozawa và hỏi : "ga ni ga mô cô ? " cuối cùng nhà nghiên cứu phải thừa nhận rằng , thì ra tiếng Nhật cũng bắt nguồn từ tiếng Nghệ Tĩnh .......

II. Âm điệu:
Rất quan trọng.- Dấu ngã (~) thành dấu nặng (.) nên mới nghe giọng Nghệ An và Hà Tịnh nặng trình trịch ( ở 1 số vùng dấu hỏi (?) cũng nói thành dấu nặng (.) nốt)- Các phụ âm “s” và “x”, “tr” và “ch”, “r” và “d” người Nghệ Tĩnh phát âm rất rõ ràng (nên viết ít sai).

III. Ngữ pháp:

- Tương tự tiếng Việt.

IV. Từ loại:
Đây chỉ là 1 số từ thông dụng và phổ biến nhất. Mỗi huyện, mỗi vùng trong tình lại có thêm nhiều từ khác nữa, đặc biệt là danh từ.
Quy tắc : Hầu hết các danh từ và động từ có từ " Âu" trong Tiếng Nghệ Tinh đều bỏ đuôi "Âu" và thêm bằng đuôi " U " [ trừ những từ đặc biệt bất quy tắc áp dụng cấu trúc này có thể gây nghĩa " bậy bạ " ]

VD : Con Trâu = Con Tru ( n)

Quả bầu = Quả bù ...
Bất quy tắc: hạt đậu # hạt...

Đại từ - Mạo từ:

* Mi = Mày * Tau = Tao ( tau với mi đập chắc đi = tai với mày chơi tay bo đi )
* Choa = Chúng tao * (Bọn)bây = các bạn* Hấn = hắn, nó
* Ci(ki, kí), cấy = cái. VD: đóng ci cựa lại=đóng cái cửa lại

Các đại từ còn lại tương tự tiếng Việt

Thán từ - Chỉ từ:

* Mô = 1. đâu. VD: Bây đi mô đó, cho choa đi với.
= 2. nào. VD: Khi mô mi đi học = khi nào mày đi học.
* Mồ = nào. VD: cho tí kẹo mồ! Ko nói : cho tí kẹo mô
* Ni = 1.này. VD: con ni bị điên à= con này bị điên à?
= 2.nay. VD: bữa ni = hôm nay
* Tê = kia. VD: đứng bên ni đồng ngó bên tê đồng
*Tề= kìa. VD: Trăng lên rồi tề. Rứa = thế.
* Răng = sao. VD: răng rứa = sao thế?
* Chi = gì. VD: cấy chi rứa = cái gì thế?
* Nỏ = không. VD: tau nỏ biết = tao ko biết ( nỏ chỉ đứng trước động từ) Ko nói: biết hát nỏ = biết hát ko
* Ri = thế này. VD: ri là răng = thế này là sao?
* A ri = như thế này. VD: a ri là răng
* Nớ = ấy .VD: khi nớ = khi ấy. bữa nớ = hôm ấy.
* (Bây) Giừ = (bây) giờ. VD: Giừ mi ở chộ mô rứa = giờ mày ở chỗ nào thế ?Ko nói : mấy giờ =mấy giừ !!*
* Hầy =nhỉ. VD: hoa đẹp hầy.* Chư = chứ
* Rành = rất.= very VD: hấn học rành giỏi = Nó học rất giỏi.,
* Đại = 1. khá. VD: phim ni xem hay đại = phim này xem khá hay
2. bừa. VD: nỏ biết thì cứ chọn đại đi = ko biết thì cứ chọn bừa đi.
* Nhứt ( nhít) = nhất. VD: đẹp nhứt = đẹp nhất





Động từ:
* Bổ = ngã. VD: đi bị bổ = đi bị ngã* Bứt = bẻ. VD: bứt hoa về cắm* Chưởi = chửi.* Đút = đốt. VD: bị ong đút.* Đập = đánh. VD: chúng đang đập chắc = đánh nhau* Dắc = dắt. VD: dắc con tru ra đồng = dắt con trâu ra đồng* Gưởi = gửi. VD: gưởi thư.* Hun = hôn. VD: hun nhau * Mần = làm. Vd: mần chi thì mần đi = làm gì thì làm đi* Nhởi = chơi.* Rầy = xấu hổ.* Vô = vào.
* Cù trắp = nói dối ( cha mi, đừng có cù trắp)
* Troạng =rách, vỡ ( Vd: Trời nắng ra ri, ma mô mà trụ nổi. Bựa qua đi ra roọng bị còn đỉa hần cắm tr0ạng máu.)
* Nhít = kì cọ ( Vd : bẩn rứa mi, ri thì nhít dc cả đống đất = bẩn thế mày, kì cọ ra cũng dc cả đống đất )

Tính từ:
* Cảy = sưng. VD: cảy 1 cục* Ngái= xa.
* Su = sâu. VD : Ao ni su ri (nhìn quả tưởng tiếng Trung)= Ao này sâu thế * Túi = tối. VD: trời túi rồi = trời tối rồi
* Ngá = ngứa ( Mọi cắm ngá quá mi à, khải mại mà vẩn ngá )
* Trợt = bị thương ở ngoài da ( khi nại chộ một mệ bổ cấy mà trợt trù cúi ...^^ )

Danh từ:

* Con du = con dâu* Chạc = dây, Chủi = chổi ,gấy nhôông = vợ chồng, côộc = gậy hoặc gốc ( vác côộc mà đầp chết rấp hắn đi= bố mẹ thằng hàng xóm nói )
* toóc = rạ (gốc lúa) , cơn = cây, Con me = con bê ,đàng = đường, rọng = ruộng,
* cươi = sân, nương = vườn
* Mọi = muỗi, Ròi = ruồi
* Trập vã = đùi - Cơn = cây; nác = nước; nốc = thuyền; đớ = đá ( cục đá); Ló = lúa ( cây, hạt lúa).
* Đọi = (cái) bát* Nạm = nắm. VD: cầm 1 nạm thóc. * Trốc = đầu.* Tru = trâu. VD: bọn ni khỏe như tru = bọn này khỏe như trâu* Trốc tru = (chửi) đồ ngu. VD: cái đồ trốc tru! * Trốc Gúi = Đầu Gối.* Mấn =váy (dài quá đầu gối), Đom = cái đánh rắm ………………..

Và sau đây là trích một số bài tập từ cuốn " TONIC to Success" mục đích để Test kiểm tra trình đồ cuối khóa học cho học viên :

bt1- dịch ra tiếng việt " Chi ơi chi, khi nại mi nói cấy chi chi mà tau nỏ hiểu cấy chi chi cả à chi nờ "

b2- " học viên hãy đến chợ Cẩm Nhượng mua cá, và phải mang về đủ số tiền thừa " ...

còn rất nhiều dạng bài nữa, học viên có thể mua thêm CD để về luyện, các tài liệu liên quan.

[bimbim]

Em like cấy ni hay. Người mình đọc còn cười huống chi các bạn ngoài bắc
Các bạn í ko nói được từ TRỐC TRU

[le_fleuve]

Có từ CHẮC cũng rất đa nghĩa nựa tề
đập chắc = đập nhau
1 chắc = 1 mình
chắc rứa = có lẽ thế

[⌠MTT⌡ Biet_Tuot_no1]

Cũng theo một số tài liệu khác được cung cấp bởi giáo sư " Cù Trọng Xoay" của Đại Học Bôn Ba, ngày xưa cũng nhà nghiên cứu Nhật Bản bà Maria Ozawa
Câu ni khá là hay nầy

Sửa bởi Biet_Tuot_no1, 06 January 2011 - 01:22 AM.

[singsongamazing]

Đi vô Hà Tịnh mà dòm.
Quê choa nước ngọt thập thòm nhớ mong.
Gái quê đẹp dáng lưng ong.
Con đường khuya sớm mỏi mong lối về.

[ducbosua]

hôm nay là ngày cù trắp

[_۞_Táoguku]

Các chú mà ưng thì tui xối cho một gáo răng cụng nểy bật trôốc

[kingofdragons]

Đào lại có cấy hay ri hề vừa hay lại vừa đúng

[_۞_Kính Kòng]

TỪ ĐIỂN TIẾNG NGHỆ TĨNH


Ậy : có nghĩa là uhm
Mi : có nghĩa là Mày
Tau : có nghĩa là Tao
Mô : có nghĩa là Đâu ?
... (vd : “mi đi mô đó” thì dịch ra là “Mày đi đâu đấy”)

Tê : có nghĩa là Kia
Ni : có nghĩa là Này
Rứa : có nghĩa là Thế
Răng : có nghĩa là Sao
(vd “Răng rứa ?” dịch ra là “sao thế?” )

Ngày Mốt : có nghĩa là Ngày Kia
( vd : “mốt tau mới về” dịch ra là “Ngày kia tao mới về” )
Đọi : có nghĩa là Bát
Trốc : có nghĩa là Đầu
Tru : có nghĩa là Trâu
Lè : có nghĩa là Đùi
Nhể : từ này í chê bai có thể dịch là Chuối (mạnh hơn nhiều) hoặc Bựa
Chộ : từ này có nghĩa là Thấy
Chi : có nghĩa là Gì ?
Nỏ : có nghĩa là Không.
(Ví dụ “Nỏ đi, Nỏ cho”...nhưng mà không có câu “Đi Nỏ”hay “Cho Nỏ” đâu nhá...từ “Nỏ” chỉ đứng trước động từ...)

Bổ : có nghĩa là Ngã (vd : “hấn bị bổ xe” dịch là "Nó bị ngã xe")
Trốc Gúi : có nghĩa là Đầu Gối
Ngái : có nghĩa là Xa.
VD : Nhà mi có ngái trường ko? ~~> nhà mày có xa trường ko?
Nác : có nghĩa là Nước (nước uống í)
Môi : có nghĩa là Muôi (cái muôi chan canh í)
Su : có nghĩa là Sâu (VD : Ao ni su ri ~~> Ao này sâu thế)
Hầy : có nghĩa là Nhỉ (vd : Hay hầy ~~> Hay nhỉ or Ai đó hầy ~~> Ai đấy nhỉ )
Đài : còn có 1 nghĩa nữa là cái gàu múc nươc, hehe
Cươi : có nghĩa là Sân
Nương : có nghĩa là Vườn
Rọng : có nghĩa là Ruộng
Mần : có nghĩa là Làm
(vd Cha mệ cháu đi mần rọng rồi ạ ~~> cha mẹ cháu đi làm ruộng rồi ạ)
Mệ : có nghĩa là mẹ
con ròi : có nghĩa là con Ruồi
Choa : Có nghĩa là bọn tao
Rồi em của mẹ thì gọi là Gì, Em của bố thì gọi là O
Tiêng Việt đã khó tiếng nghệ an còn khó hơn nữa

Nghệ An choa miền trung lắm gió
Có Cửa Lò biển hát quanh năm
Cùng quê Bác xứ sở nước tương
Với Thanh Chương, nhút mặn chua cà
Bà già con trẻ có ngôn ngữ riêng
Đứa mô chưa ghé một lần
Ráng học cho kỹ điển từ sau đây

”Con trâu” thì gọi là “tru”
”Con giun” thì gọi là “trùn” đó nha
”Con gà” thì kêu “con ga”
Còn con “cá quả” gọi ra “cá tràu”
”Con sâu” lại gọi là “trâu”
”Bồ câu” thì gọi “cu cu” đó nà
”Con ruồi” lại gọi là “ròi”
”Con troi” thì gọi “con giòi” nhớ chưa
”Con bê” còn gọi là “me”
Con “mọi” là “muỗi” khi nghe đừng cười
Mà cười là choa chửi thẳng tưng
”Trốc cha mi khái cạp” là “đầu bố mày hổ tha”
”Mả cha” là “ngôi mộ của ba”
Mà “Ông cha mi xéo” là “Ông bố mày cút đi”
Muốn ở đất nghệ phải biết chuyên cần
Học nhiều từ ngữ âm vần nghe chưa
”Con người” thì gọi “con ngài”
Còn từ ni nữa nói nghe cùng rầy(ngượng)
Mà có nói thì bây mới biết
Hun – hôn, cưa – tán, mấn - váy
Môi – mui, đầu – trốc, ngứa – ngá
Sờ - rờ, nằm mơ gọi là mớ
Nhớ ghi cho kỹ kẻo rồi lỗ to
Khủy chân thì gọi lắc lè
Cơn – cây, Chủi – chổi, gốc – cộc
Sân – cươi, đường - đàng, rú - núi
Nhởi – chơi, lười – nhác, mần – làm đó nghe
Đêm nằm nếu đói đừng lo
Nhảy vô nhà bếp tìm nồi nấu cơm
Ngọ nguậy là cái đũa bếp
Giáp đít là cái rế nồi hiểu chưa
nước – nác, đọi – bát, mươn – bàn
Nướng - náng, luộc – looc, muối – mói
Gói – đùm, chum – vại, rổ - rá
dái dê là quả cà dài
mắm tôm – ruốc, Thóc – ló, ngó - nhìn
Lỡ yêu ngài(người) ở đất quê choa
Thì nên chịu khó học từ nhiều mà cưa
Nhưng học ri vẫn chưa ăn thua

Cái "gầu" thì gọi cái "đài"
Ra "sân" thì bảo ra ngoài cái "cươi"
"Chộ" tức là "thấy" em ơi
"Trụng" là "nhúng" đấy, đừng cười nghe em
"Thích" chi thì bảo là "sèm"
Khi ai bảo "đọi" thì đem "bát" vào
"Cá quả" thì gọi "cá tràu"
"Vo trốc" là bảo "gội đầu" đấy em

***

Nghe em giọng Bắc êm êm
Bà con hàng xóm đến xem chật nhà
Khi "mô" sang "nhởi" nhà "choa"
Bà "o" đã nhốt "con ga" trong chuồng!
Em cười bối rối mà thương
Thương em một, lại trăm đường thương quê
Gió lào thổi rạc bờ tre
Chỉ qua giọng nói cũng nghe nhọc nhằn
Chắt từ đá sỏi đất cằn
Nên yêu thương mới sâu đằm đó em